زندگی و فوتبال و مابقی دنیا دیگر هیچ

زندگی و فوتبال و مابقی دنیا دیگر هیچ / تورج عاطف

لئو تالستوی که عمدتا به نام تولستوی شناخته شده است در سال 1869 کتاب جنگ و صلح را نگاشته است . حکایتی تکان دهنده از چند خانواده اشرافی روسیه و اتفاقهائی که در روزگار جنگ روسیه با ناپلیون بناپارت امپراطور فرانسه رخ داده است.

نزدیک به سی سال پس از نگارش این کتاب اولین دوره المپیک نوین در یونان برگزار شد . آتن محل برگزاری این رویداد جائی بود که یک فرانسوی به نام بارون پیر دو کوبرتن معتقد بود می تواند این اصول را نهادینه کند

1/هدف در بازی های المپیك شركت است نه پیروزی و اصل در خوب مبارزه كردن است.

2/ورزشكاران جهان برای بدست آوردن اهداف سریعتر ، قویتر و بالاتر بدون توجه به ملیت، مذهب ونژاد پیكار می كنند.

3/شعار كوبرتن را مبنی بر در صفا زیستن، در صفا مبارزه كردن و به نیروی جسمانی خود صدمه نزدن را سرلوحه كار خود قرار می دهند. آنكس كه در نبرد ورزش دوست دیگران بماند ، آنكس كه همنوعان خود را در خور احترام بشمارد به هدف اصلی المپیك رسیده است.

* ساختن جهانی صلح آمیزتر و دنیای بهتر

* آموزش و پرورش نسل جوان از طریق ورزش ، بدون هیچگونه تبعیض نژادی با توجه به روح المپیك

* اشاعه اصول المپیك در سراسر جهان و بدین طریق آفریدن حسن نیت در میان ملل

این رویا در پایان قرن نوزدهم رخ داد اما با آغاز قرن بیستم بسیاری از این عقاید به فراموشی سپرده شدند و شاهد جنگ جهانی اول در سالهای پیش از دهه دوم قرن بیستم بودیم .

سه دهه از قرن بیستم گذشته بود که یک فرانسوی دیگر به نام ژول ریمه پایه گزار مسابقات مهم دیگری شد. " بازیهای جام جهانی فوتبال"

هدف از برگزاری این مسابقات هم کاهش تنش میان ملل و سیراب کردن عطش جاه طلبی کشورهای قدرتمند با پیروزی در میادین ورزشی بجای میدانهای جنگ بود اما این هدف هم در سالهای اولیه برگزاری این مسابقات نادیده گرفته و در ادامه از یادها رفت . موسیلینی رهبر فاشیستهای ایتالیائی با استفاده از تغییر ملیت استعدادهای آرژانتینی به ایتالیائی توانست در اوج روزگار حکمرانی فاَشیستها و نازی های آلمانی دو قهرمانی جام جهانی را برای دولت و کشورش بدست بیاورد.

جنگ جهانی دوم که به اتمام رسید مسابقات فوتبال جام جهانی با توجه به خستگی ملتها از خونریزی و کشتاردر سالهای 50 و اواخر 60 میلادی تا حدی رو به آرامی رفت اما جنگ ویتنام و به دنبالش جنگ سرد مابین دو قدرت جهانی و توجه به ستارگان جهانی فوتبال چون پله که در سال 1967 عاملی شد که دو گروه مسلح در نیجریه با هم جنگ می کردند دو روز اعلام آتش بس کنند تا بتوانند بازی این ستاره برزیلی را در لاگوس مشاهده کنند باعث شد که مقوله ورزش و جنگ و صلح با ورزش بار دیگر مورد توجه قرار گیرد.

اعتراض ورزشکاران آمریکائی در المپیک 1968 به رفتار دولت آمریکا با مشت کردن دستها بر روی سکوی افتخار و دیپلماسی پینگ پنگ که باعث شد به بهانه برگزاری یک مسابقه تنیس روی میز دو هییت آمریکائی و چینی که هیچ روابط سیاسی با هم نداشتند بتوانند بر سر مسئله صلح در ویتنام مذاکره کنندو حمله به ورزشکاران اسرائیلی در المپیک مونیخ 1972 و تحریم المپیک های مونترال و مسکو و لس آنجلس در دهه های 70 و 80 نشان از این داشت که جایگاه ورزش تا چه اندازه مهم برای نبردهای دیپلماسی است.

فوتبال بعنوان یکی از محبوب ترین ورزشهای جهان بی تاثیر از جنگ و صلح های سیاسی نبود . به سال 1968 و جام ملتهای آسیا تهران بر می گردیم که شاهدیم چگونه پیروزی در فینال و قهرمانی اول تیم ملی کشورمان در مقابل تیم ملی اسرائیل تا چه حد بازخورد سیاسی داشت این اتفاق را در سالهای بعد هم هم در رویدادهای آسیائی و هم جهانی شاهد بودیم . مسابقه هائی چون آلمان شرقی و غربی در سال 1974 جام جهانی آلمان غربی در اوج دوران دیوار آهنین مابین ابر قدرتها آن روزهای جهان و رو یاروئی تیم ملی آرژانتین و انگلستان در جام جهانی 1986 پس از جنگ این دو کشور بر سر جزایر فالکلند و مسابقه قرن ایران و آمریکا در جام جهانی 1998 فرانسه و رویاروئی تیمهای ایران و عراق در راه مسابقات جام جهانی 2002 و یا شادمانی تیم بحرین پس از پیروزی در برابر کشورمان و رقصیدن با پرچم عربستان سعودی توسط این امیر نشین خلیج فارس و شادمانی سیاسی ژاکا و شکیری دو بازیکن کوزوئی تبار تیم ملی سوئیس پس از زدن گل به تیم صربستان در مسابقات جام جهانی 2018 گوشه هائی از رمان بزرگ جنگ و صلح قرن بیستم و بیست و یکم نوشته فوتبال سیاسی جهان است.

حال به بازیهای جام ملتهای آسیای 2019 امارات رسیده ایم .جائی که تنش در منطقه خاورمیانه و خاور دور به روزهای سرنوشت سازی رسیده اند و در بین 16 تیمی که در این مسابقات حضور دارند شاهد رویا روئی تیمهائی هستیم که روزگاری در مصاف های جنگی رو به رو هم بوده و شاید امروز به دنبال صف بندی های سخت سیاسی و شاید نظامی بوده و پیروزی و قهرمانی در این سری مسابقات که بی گمان مهمترین رویداد فوتبالی قاره است می تواند جایگاه آنها را در مواضع قوی تری قرار دهد. تیمهائی چون عراق و ایران یا قطر و عربستان و کره شمالی و جنوبی و ژاپن و چین و و ایران و عربستان و یمن و عربستان .. در زمره این تیمها هستند. امروز شاهدیم که دامنه این اختلافات به جائی رسیده است که حتی مسابقات باشگاهی تیمهای عربستانی و ایران در زمین های بی طرف برگزار می شوند .

فوتبال امروز خصوصا در منطقه آسیا نمی تواند بی تفاوت به رویدادهای سیاسی و گرایش های حکومت ها باشند و از این رو پیروزی در مسابقات جام ملتهای آسیا 2019 می تواند علاوه بر جنبه های ورزشی و فوتبالی خود حاوی برتری های خاص سیاسی باشند که بعنوان مثال در نمونه سینمائی چون ساخته جان هیوستن در سال 1981 یعنی فرار به سوی پیروزی دیدیم . مسابقه ای که از هماوردی های معمولی فوتبال گذشت و پیام آور شادمانی ملی و افتخار و حقارت دشمن را بود.

به انتظار جام ملتهای آسیا 2019 می نشینیم و به جنگ و صلح فوتبالی می اندیشیم و شاید اگر ذوق و استعداد نویسنده شهیر ایتالیائی اوریانا فالچی را داشته باشیم به جای کتاب شهیر او " زندگی و جنگ و دیگر هیچ " که در سال 1969 و در اوج روزگار رویاپردازی نوشته شد دگر کتابی بنگاریم با این عنوان

" زندگی و فوتبال و مابقی دنیا دیگر هیچ "